Metis Finanse Sp. z o.o.
Spółka doradztwa podatkowego nr 787
ul. Zwycięstwa 10, 44-100 Gliwice
tel.: 516-222-826
Strona główna | Usługi | Blog | Promocje | Kontakt
Regulamin | Polityka prywatności
2017-2026 © Metis Finanse
(Stan prawny na: 28 września 2026 r.)
Nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku, darowizny czy nieodpłatnego zniesienia współwłasności wiąże się z koniecznością weryfikacji obowiązków na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Polskie prawo podatkowe uzależnia zakres opodatkowania od stopnia pokrewieństwa pomiędzy zbywcą a nabywcą.
Jakie są grupy podatkowe i kwoty wolne od podatku?
Wysokość opodatkowania oraz kwota wolna od podatku uwarunkowane są zaliczeniem nabywcy do jednej z trzech grup podatkowych. Limity kwot wolnych obejmują łączną wartość majątku nabytego od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia:
• I grupa podatkowa (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie) – kwota wolna wynosi 36 120 zł,
• II grupa podatkowa (zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych) – kwota wolna wynosi 27 090 zł,
• III grupa podatkowa (pozostali nabywcy, w tym osoby niespokrewnione) – kwota wolna wynosi 5 733 zł.
Podatek oblicza się od nadwyżki ponad kwotę wolną według skali podatkowej właściwej dla danej grupy (od 3% do 20%).
Stawki i sytuacje szczególne
1. Sankcyjna stawka 20%: W przypadku niezgłoszenia darowizny i powołania się na fakt jej otrzymania przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających lub kontroli, niezgłoszona darowizna podlega opodatkowaniu stawką 20%.
2. Stawka 7%: Nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu stawką 7% podstawy opodatkowania.
Jak skorzystać z całkowitego zwolnienia dla najbliższej rodziny?
Najważniejszą ulgą w ustawie jest pełne zwolnienie z podatku dla członków najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha). Zwolnienie to nie posiada limitu kwotowego, jednak jego zastosowanie uzależnione jest od spełnienia warunków formalnych:
1. Zgłoszenia nabycia majątku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. (Ważne: Przy dziedziczeniu obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego – co przesuwa początek biegu terminu do złożenia SD-Z2).
2. Udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy lub przekazem pocztowym.
Możliwość przywrócenia terminu (nowość od 2026 r.)
Zgodnie z wprowadzoną nowelizacją (art. 4c ustawy), niedotrzymanie 6-miesięcznego terminu nie oznacza już automatycznej utraty prawa do zwolnienia. Przywrócenie terminu następuje na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosuje się odpowiednio przepisy art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, co w praktyce oznacza obowiązek złożenia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia oraz złożenie zgłoszenia SD-Z2 razem z wnioskiem.
Możliwość przywrócenia terminu dotyczy nabyć dokonanych od 7 stycznia 2026 r. oraz nabyć wcześniejszych, jeżeli 6-miesięczny termin na zgłoszenie nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r. Nie obejmuje spraw, w których termin na zgłoszenie upłynął przed tą datą.
Wnioski
Kluczowym elementem przy rozliczaniu darowizn jest pilnowanie 6-miesięcznego terminu na złożenie zgłoszenia SD-Z2 przy kwotach przekraczających 36 120 zł od jednej osoby. W przypadku losowego spóźnienia warto niezwłocznie – w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia – złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 4c ustawy, wraz ze zgłoszeniem SD-Z2, dołączając uzasadnienie i dokumenty potwierdzające przyczynę opóźnienia.
Podstawa prawna
• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478 z późn. zm., uwzględniająca nowelizację Dz. U. z 2025 r. poz. 1854 oraz Dz. U. z 2026 r. poz. 775 – nowelizacja ta dotyczy wydłużenia zwolnienia darowizn przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi i nie zmienia zasad zgłoszenia SD-Z2) – art. 4a, art. 4c, art. 9, art. 14, art. 15.
Biuro rachunkowo-finansowe
Spółka doradztwa podatkowego