Metis Finanse | Spółka doradztwa podatkowego

Wzrost wynagrodzeń i przeciętnej płacy krajowej automatycznie przekłada się na wyższe składki ZUS dla przedsiębiorców.

Od stycznia 2026 r. orientacyjne wartości składek będą wyglądały następująco:

Rodzaj składek	Wysokość w 2026 r.	Wzrost względem 2025 r.
Duży ZUS z chorobowym	1926,76 zł	+152,80 zł
Duży ZUS bez chorobowego	1788,29 zł	+141,82 zł
Preferencyjny ZUS z chorobowym	456,18 zł	+13,28 zł
Preferencyjny ZUS bez chorobowego	420,86 zł	+12,26 zł

Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą, warto te kwoty uwzględnić przy planowaniu budżetu. Dla firm z kilkoma pracownikami wzrost składek może oznaczać znaczące zwiększenie miesięcznych kosztów.

Składki ZUS w 2026 roku - skąd biorą się podwyżki?

Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorców jest uzależniona przede wszystkim od dwóch wskaźników: prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia oraz minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku oba parametry wzrosły, co przełożyło się na wyższe podstawy wymiaru składek. Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie w Polsce wynosi 4806 zł brutto. Z kolei prognozowane przeciętne miesięczne wynagrodzenie zostało ustalone na poziomie 9420 zł. To właśnie te wartości decydują o wysokości składek opłacanych przez przedsiębiorców na zasadach ogólnych oraz korzystających z preferencyjnego ZUS. W przypadku standardowych składek społecznych podstawa wymiaru wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku jest to 5652 zł, podczas gdy rok wcześniej było to 5203,80 zł. Oznacza to wzrost podstawy o 448,20 zł. Zmiany obejmują również osoby rozpoczynające działalność gospodarczą. Przy preferencyjnych składkach podstawę stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku kwota ta wzrosła z 1399,80 zł do 1441,80 zł.

Preferencyjny ZUS również drożeje

Niższe składki nie oznaczają całkowitego uniknięcia podwyżek. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność gospodarczą, którzy spełniają ustawowe warunki, mogą przez pierwsze 24 miesiące opłacać składki społeczne od preferencyjnej podstawy. W 2026 roku wynosi ona 1441,80 zł. Przy standardowym pakiecie obejmującym ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe miesięczne obciążenie wynosi około 456,19 zł.

Dla porównania, w 2025 roku przedsiębiorcy korzystający z tej ulgi płacili około 442,90 zł miesięcznie. Różnica wynosi więc nieco ponad 13 zł. Preferencyjne składki nie obejmują co do zasady Funduszu Pracy, ponieważ podstawa wymiaru jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że ulga dotyczy wyłącznie składek społecznych. Składka zdrowotna jest naliczana niezależnie od preferencyjnych zasad. Z preferencji nie mogą skorzystać wszyscy początkujący przedsiębiorcy. Ograniczenia dotyczą między innymi osób, które prowadziły działalność gospodarczą w ciągu ostatnich 60 miesięcy, a także tych, którzy wykonują na rzecz byłego pracodawcy czynności odpowiadające obowiązkom realizowanym wcześniej w ramach stosunku pracy.

Mały ZUS Plus w 2026 roku - wysokość składek zależy od dochodu

Innym rozwiązaniem dla części przedsiębiorców jest Mały ZUS Plus. W przeciwieństwie do standardowych składek i preferencyjnego ZUS, wysokość opłat w tej uldze jest uzależniona od dochodu osiągniętego w poprzednim roku. W 2026 roku podstawa wymiaru składek w ramach Małego ZUS Plus musi mieścić się w przedziale od 1441,80 zł do 5652 zł. Oznacza to, że wysokość miesięcznych składek społecznych może znacząco różnić się w zależności od sytuacji finansowej firmy. Przedsiębiorca, którego dochód pozwala na ustalenie podstawy bliskiej ustawowemu minimum, zapłaci składki zbliżone do tych obowiązujących przy preferencyjnym ZUS. W przypadku wyższych dochodów obciążenia mogą natomiast zbliżyć się do poziomu pełnych składek. Nie jest to jednak ulga dostępna bez ograniczeń. Możliwość skorzystania z Małego ZUS Plus zależy od spełnienia warunków ustawowych, w tym odpowiedniego limitu przychodów i dopuszczalnego okresu korzystania z preferencji.

Składka zdrowotna w 2026 roku. Minimalna kwota wzrosła do 432,54 zł

Podwyżki składek społecznych to nie jedyna zmiana, którą muszą uwzględnić przedsiębiorcy w swoich budżetach. W 2026 roku wzrosła również minimalna składka zdrowotna dla osób rozliczających się według skali podatkowej lub podatku liniowego.

W poprzednim okresie składkowym obowiązywały przepisy przejściowe, zgodnie z którymi minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosiła 75% minimalnego wynagrodzenia. Od 1 lutego 2026 roku powrócono do zasady uwzględniania pełnej płacy minimalnej. Przy wynagrodzeniu minimalnym wynoszącym 4806 zł oraz stawce składki zdrowotnej na poziomie 9% minimalna miesięczna opłata wynosi 432,54 zł. Nowa kwota ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorców osiągających niewielkie dochody. Nawet jeśli firma wykazuje stratę lub dochód jest bardzo niski, składka zdrowotna nie może spaść poniżej ustawowego minimum. W praktyce oznacza to wyraźny wzrost kosztów dla osób, które dotychczas korzystały z obniżonej podstawy. W porównaniu z minimalną składką wynoszącą wcześniej 314,96 zł miesięcznie różnica to 117,58 zł.

Ryczałt w 2026 roku - nowe stawki składki zdrowotnej

Przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych opłacają składkę zdrowotną w zależności od wysokości rocznych przychodów. W 2026 roku znaczenie ma przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2025 roku, które wyniosło 9228,64 zł.

Na tej podstawie ustalono trzy progi składki zdrowotnej:

Roczny przychód	Podstawa wymiaru	Składka miesięczna
Do 60 000 zł	60% przeciętnego wynagrodzenia	498,35 zł
Powyżej 60 000 zł do 300 000 zł	100% przeciętnego wynagrodzenia	830,58 zł
Powyżej 300 000 zł	180% przeciętnego wynagrodzenia	1495,04 zł

Wysokość składki zależy zatem od tego, do którego przedziału przychodów należy przedsiębiorca. Przekroczenie określonego progu może oznaczać wyższe obciążenia zdrowotne. Osoby rozliczające się ryczałtem mogą jednak pomniejszyć przychód o 50% zapłaconych składek zdrowotnych. Pozwala to częściowo ograniczyć podatkowe skutki ponoszonych wydatków.

Wyższe składki ZUS a miesięczne koszty prowadzenia firmy

Podwyżki składek oznaczają konieczność ponownego przeanalizowania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Szczególnie duże znaczenie mają dla jednoosobowych firm, w których obowiązkowe opłaty stanowią istotną część miesięcznych wydatków. Przedsiębiorca opłacający pełny ZUS wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi przeznaczyć na składki społeczne około 1927 zł miesięcznie. Po doliczeniu minimalnej składki zdrowotnej w wysokości 432,54 zł łączne obciążenie wynosi około 2359 zł miesięcznie. W przypadku preferencyjnego ZUS suma składek społecznych i minimalnej składki zdrowotnej to około 889 zł miesięcznie. Trzeba jednak uwzględnić, że składka zdrowotna może być wyższa, a jej ostateczna wysokość zależy od sposobu opodatkowania i sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Warto również pamiętać, że przedstawione wyliczenia dotyczą standardowych stawek i przykładowych sytuacji. Rzeczywiste koszty mogą się różnić, między innymi ze względu na wysokość składki wypadkowej, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe czy indywidualne zasady rozliczania składki zdrowotnej.

Jak ograniczyć wydatki na ZUS w 2026 roku?

W obliczu rosnących kosztów przedsiębiorcy mogą przeanalizować dostępne ulgi oraz sprawdzić, czy obecna forma opodatkowania nadal odpowiada charakterowi prowadzonej działalności. Jednym z rozwiązań jest skorzystanie z preferencyjnych składek lub Małego ZUS Plus, jeśli firma spełnia wymagane kryteria. Osoby rozpoczynające działalność mogą również rozważyć ulgę na start, która pozwala przez pierwsze sześć miesięcy nie opłacać składek na ubezpieczenia społeczne. W tym czasie nadal obowiązuje jednak składka zdrowotna. Warto także porównać skutki finansowe opodatkowania według skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu. Poszczególne formy różnią się sposobem obliczania składki zdrowotnej, a także zasadami rozliczania podatku. Rozwiązanie korzystne dla jednej firmy nie musi przynosić takich samych korzyści w innym przypadku. Przed podjęciem decyzji dobrze jest przygotować symulację uwzględniającą przychody, koszty, przewidywany dochód, składki społeczne i zdrowotne oraz wysokość podatku. Samo porównanie stawek ZUS nie wystarczy, aby rzetelnie ocenić całkowite obciążenia przedsiębiorstwa.

Podsumowanie

W 2026 roku przedsiębiorcy muszą uwzględnić wyższe składki na ubezpieczenia społeczne oraz wzrost minimalnej składki zdrowotnej. Pełny ZUS wraz z Funduszem Pracy i dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wynosi około 1927 zł miesięcznie, natomiast preferencyjne składki społeczne to około 456 zł. Dodatkowym wydatkiem jest składka zdrowotna, której minimalna wysokość dla przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej lub podatku liniowego wynosi 432,54 zł. Ryczałtowcy muszą natomiast uwzględnić stawki zależne od wysokości rocznych przychodów. Zmiany sprawiają, że dokładne planowanie finansów firmy staje się jeszcze ważniejsze. Sprawdzenie dostępnych ulg, analiza formy opodatkowania i uwzględnienie pełnych kosztów składek mogą pomóc przedsiębiorcom lepiej przygotować się na rosnące obciążenia.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz. U. poz. 1242).